Երբ մոմը վառվում է երկու ծայրից

Սթրեսն ի սկզբանե չեզոք հասկացություն է. այն նկարագրում է, թե ինչպես ենք գնահատում որևէ իրադարձություն և արձագանքում դրան՝ մարմնով, մտքով, հույզերով և վարքով (Kaluza, 2018)։ Խնդիր է դառնում ոչ թե ծանրաբեռնվածությունն ինքնին, այլ այն, որ ակտիվացումն առանց բավարար վերականգնման դառնում է քրոնիկ. տևական սթրեսը մկանային լարվածության աճի, խանգարված քնի և թուլացած իմունիտետի միջոցով հանգեցնում է լարվածության, հյուծվածության և նվազող աշխատունակության արատավոր շրջանի (Kaluza, 2018)։ Այս զարգացման վերջում հաճախ ի հայտ է գալիս այրման համախտանիշը՝ իր չորս դրսևորումներով՝ ֆիզիկական, հուզական, մտավոր և սոցիալական հյուծվածություն։

Համակարգային տեսանկյունից սթրեսը հազվադեպ է առաջանում անհատի մեջ մեկուսացված։ Այն ներհյուսված է անձի և շրջապատի փոխազդեցությունների մեջ. առանձնապես սթրեսածին են համարվում այն աշխատատեղերը, որտեղ բարձր պահանջները զուգորդվում են որոշումների կայացման սահմանափակ ազատության, սոցիալական աջակցության պակասի և ճանաչման բացակայության հետ (Kaluza, 2018)։ Անձնական «սթրեսը ուժեղացնողները» ևս՝ օրինակ՝ «Կատարյալ եղիր» կամ «Դիմացիր» պահանջները, ձևավորվում են հարաբերությունների համատեքստում, հաճախ տարիների ընթացքում, և գործում են որպես անգիտակցաբար կրվող ընտանեկան կանոններ, որոնք ճնշման տակ կրկին ակտիվանում են։

Օգտակար է միաժամանակ նայել երեք մակարդակի. փոխել արտաքին սթրեսորներն ինքնին (գործիքային կարողություն), վերանայել իրավիճակի սեփական գնահատականը (մտավոր կարողություն) և հոգ տանել կանոնավոր վերականգնման մասին (վերականգնողական կարողություն) ^[1]։ Կարևոր է ծանրաբեռնվածության հետ գիտակցված, ոչ ավտոմատ վերաբերմունքը, որը հարցնում է նաև, թե որ արժեքներն ու հարաբերություններն են իրականում պաշտպանության կարիք ունենում տվյալ իրավիճակում։

Ուստի խորհրդատվության ընթացքում խոսքը ոչ միայն ռելաքսացիոն տեխնիկաների մասին է, այլ նաև այն մասին, որ միասին ուսումնասիրենք Ձեր ծանրաբեռնվածության պրոֆիլը, անգիտակցական մղիչները և սոցիալական աջակցության ցանցը, որպեսզի գերլարվածության վիճակից կրկին ձևավորվի կայուն հավասարակշռություն։